Kachin News Group - Kachin

Mungkan hta Democracy tai wa ai mungdan ni a labau hpe yu dat ai shaloi langai hte langai a shakut shaja ai ladat masa lam ni n bung hkat nga ai lam hpe mu chye lu nga ai. Dai hte maren Myen mung a Democracy hpe gaw gasat la yang she mai lu na re ai. N gasat ai sha saboi ntsa na simsa lam jahta ai hte gara hku mung Myen mungdan kata Democracy lam lu na n rai sai.

Saboi ntsa jahkrup bawngban nna lu mai ai mahtai gaw amyusha ni langai hte langai ga garan ginhka nna zang ayai mat na lam sha nga ai. Annau ni a shingdu labau hpe mung myit dum na mai nga ai. Moi lai wa sai 1947 ning hta Munghpawm Myen Mungdan gaw gap na matu Jiwa ni Masu Hpu Shawng ni hpe grai kam nna myit hkrum bawngban da ai mahtai daini amyusha ni ahkaw ahkang kade ram wa hkam sha lu nga ga ai kun?

Saboi ntsa simsa lam n mai jahta ai gaw asan sha sai salat lwi ai labau mabyin ni hta mu lu nga sai. Saboi ntsa na simsa lam jahkrup nga ai aten ladaw ni hta anhte a tsawra dik ai kahpu, kanau, kana ni kade ram roi rip hkrum sha lai wa sai hpe mung myit dum na mai nga ai.

Dai majaw democracy ngu ai (Mungshawa datkasa uphkang masa) shawng n lu ai, saboi ntsa na simsa lam hpe n mai jahkrup shi nga ai. Ndai Democracy mungdan byin wa lu na matu Myen mungdan hpe kadai mungdan kaba wa mung shadut n mai nga ai lam gaw nang ngai yawng mu chye nga chyalu rai nga ai. Myen gumshem asuya wa gaw kadai hpe mung hkrit tsang ai lam nnga ai, moi na mung maden gumshem la ba ladat hpe atsawm sha tek jum da ai majaw rai nga ai. Kadai mungdan kaw na mung, dik na UN ni mung Myen mung hpe Democracy shabyin lu na lam nnga nga ai.

Anhte yawng chye nga ai Myen mung hpe Democracy byin tai lu na matu shakut shaja nga ai, Kanu Kana Awng San Kaw hte shi a malawm ni mung shamu shamawt lu na ahkaw ahkang hpa mung nnga ai. Lagaw lahkam langai mi htawt ai hpe pyi jep, san satsang nga ai gaw shiga shagu hta sakse ni dan dawng nga ai. Simsa ai hku na shakut ai a marang e mara kata Myen mung kata na amyu masha ni law law wa asak sum hkrum lai mat wa sai, ya mung byin nga dingyang naw rai nga ai.

Ndai lam ni hpe yu maram yu ai shaloi, du wa na 2010 ning na Myen mungdan a Democracy ningshawn shaw ai ra lata poi (election) byin tai wa na hte seng na lam langai mi mu mada lu nngai. Dai lam gaw ya nan lata hta laknak lang nga sai myu tsaw share shagan, ningbaw ningla ni hte Myen mungdan ting na amyu baw sang (Ethnic groups) ni yawng ya jang rawt malan gasat la ra nga ai.

Simsa lam hpe madung tawn nna Myen Hpyen Asuya wa hte jahkrup bawngban ai ten mung ram ram na mat wa sai, raitim kaga jan na lak lai simsa wa ai lam n mu lu nga ai. Mu mada lu ai dum nta, lam ni gaw loi li rawt jat galu kaba ai, raitim madung ra ahkyak rai nga ai mungshawa shawng lam hte amyu sha ni a awmdawm shanglawt lam gaw grau yak gum chyak wa nga ai.

Dai majaw amyusha ni yawng rawt malan gasat la na ra nga sai. Ndai rawt malan gasat ai lam hpe matut manoi n hkring mat ai sha, n gun kaba hte Mungdan jut shara shagu kaw na jawm ninghkap saw a ra nga ai. Myen mungdan hpe Democracy mungdan tai shangun mayu ai mundane, amyu ni yawng hkra ndai rawt malan gasat lam hte lam shagu hta garum la na gaw grau mai kaja nga ai.

Hpa majaw nga yang, kaja wa majan byin wa ai shani Myen hpyen asuya wan dang shazim mat hkra byin wa ai shaloi, shanhte hta hpang jahtum myit yu na lam, kasu kabrawng lam hpe shazim lu na lam gaw “Madu Mungdaw Uphkang Masa” hpe jaw ra na lam sha ngam sana re. Ndai lam hpe myit yu na matu gaw Democracy ngu ai (Mungshawa datkasa uphkang masa) ladat kaw du wa ra sana re ai. Ndai lam hpe myit yu ra ai hte hkrak htaning na Ra Lata Poi (Election) gaw kaja wa sha lachyum rawng ai ra lata poi byin tai wa lu na re ai.

Ngai langai mi hku nna gaw ya hkyak hkyak myit hkrum bawngban da lu sai KIO hte Kaga rawt malan hpung masum ni a “Hpyen Regau” n gun garum myit hkrum masa hpe yu n gun lu, madi shadaw n ngai. Matut na ndai lam hpe shangang shakang shagrin, sadi dung nna kaga naw ngam nga amyu bawsang ni hte mung matut mahkai n-gun ginlung sa wa na hpe mung n gun jaw nngai. Myen mungdan hta Democracy byin tai wa na, ntai na gaw ya hkyak hkyak lata hta laknak lang nga sai rawt malan hpung ningbaw ningla ni a mashawn shaw, share shagan hte woi awn jasat na mung grai ahkyak madung rai nga ai law.

Ngai hkrum shaga yu ai Myen mung kata na amyu bawsang (Sinat Laknak n lang ai) ni yawng mung ya sinat laknak lang na shakut shaja nga sai Myutsaw ningbaw ningla ni hpe grai myit mada kam hpa nga ma ai hpe mu chye lu ai. Mai kaja ai amu a matu shakut shaja nga ai ningbaw ningla ni yawng hte mungshawa ni yawng hkra galoi mung rau rai nga na re ai. Myen Mungdan hpe jet ai Munghpawm Myanmar mungdan majing tai wa lu na matu gaw Democracy shawng tai na ra nga ai, Democracy tai wa lu na matu gaw lam shagu hta share shagan ai hte myit hkrum mang rum nna gasat la ra na ga ai.